Polska Rama Kwalifikacji: czym jest?

Polska Rama Kwalifikacji (PRK) jest elementem budowanego teraz w Polsce, podobnie jak w zdecydowanej większości krajów unijnych, nowego Krajowego Systemu Kwalifikacji (KSK), który zgodnie z podjętymi przez nasz kraj zobowiązaniami wobec partnerów europejskich powinien być gotowy do implementacji w 2015 roku. W ten sposób kwalifikacje obywateli polskich, po wypełnieniu wymogów jakościowych, zostaną zrównane  z kwalifikacjami obywateli innych krajów unijnych i odniesione do jednego z ośmiu poziomów wyznaczonych przez Europejską Ramę Kwalifikacji (ERK).

Rys. 1. Europejska Rama Kwalifikacji jako punkt odniesienia dla kwalifikacji krajowych

Europejska Rama Kwalifikacji jako punkt odniesienia dla kwalifikacji krajowych

Rama kwalifikacji: co to jest?

Każda osoba pracująca chciałaby jak najdłużej utrzymać, a w miarę możliwości podnosić, swoją wartość na rynku pracy. W dzisiejszym środowisku społeczno-gospodarczym taki cel wymaga uczenia się przez całe życie zawodowe. Jest to ważne dla ludzi, firm i społeczeństwa. Jak doświadczył tego każdy z nas, zapewne w różnych aspektach, nigdy nie jest to łatwym zadaniem i niesie ze sobą decyzję wyboru, w co angażujemy naszą uwagę, czas i pieniądze.

 Nowy Krajowy System Kwalifikacji (KSK) ma ułatwić ten proces. Kiedy zostanie w pełni wdrożony, wówczas:

  • Wszystkie ważne kwalifikacje na rynku pracy będą jasno opisane, dając informację, co posiadacz określonego dyplomu czy certyfikatu wie, co umie, i jak potrafi się zachować w swojej roli zawodowej (czyli jakie posiada kompetencje, tzw. efekty uczenia się);
  • Wszystkie ważne kwalifikacje będą potwierdzone w transparentnym i wiarygodnym procesie weryfikacji tego, do czego zobowiązuje dyplom, czy certyfikat;
  • Potwierdzanie kwalifikacji będzie możliwe niezależnie od tego, w jaki sposób określone kompetencje zostały osiągnięte: w programie szkoleniowym realizowanym przez  instytucję publiczną (tzw. edukacja formalna), przez niepubliczną instytucję szkoleniową lub pracodawcę (dotychczas tzw. kształcenie pozaformalne), czy też  przez samokształcenie lub doświadczenie (tzw. uczenie się nieformalne).

Nowy system ma połączyć w jedną uporządkowaną, wewnętrznie spójną i transparentną całość proces uczenia się przez całe życie i zdobywania przez nas  kompetencji.  Spoiwem będzie Polska Rama Kwalifikacji (PRK). Skutecznie i prawidłowo wdrożona oznacza równy, elastyczny i efektywny dostęp każdego z nas do potwierdzenia swoich kwalifikacji.  Dodatkową korzyścią będzie to, że PRK stanie się elementem jednolitego systemu budowanego w Unii Europejskiej.  To oznacza, że kwalifikacja potwierdzona w PRK będzie tak samo spozycjonowana we wszystkich krajach UE.

 Struktura PRK

Polska Rama Kwalifikacji (PRK), tak samo jak europejska, wyznacza osiem poziomów dla wszystkich kwalifikacji,  niezależnie od tego jak, gdzie i kiedy się je osiągnęło. W swoich założeniach zrównuje kwalifikacje pochodzące z różnych źródeł poprzez kryterium jakości i wypełnienia jasno określonych wymagań. Powinna podnieść poprzeczkę tak samo dla wszystkich „dostarczycieli kwalifikacji”, ograniczając jednocześnie bariery formalne dla potwierdzania kwalifikacji. W rezultacie powinna przynieść większą przejrzystość, dostępność i jakość kwalifikacji, do których uczący się mogą dochodzić różnymi ścieżkami: w systemie edukacji ogólnej, w edukacji wyższej oraz w edukacji zawodowej, w tym sektorowej. To będzie oznaczać, że kwalifikacje staną się cennym, bo wiarygodnym papierem wartościowym. W tym scenariuszu wszystkie ważne kwalifikacje znajdą się w Krajowym Systemie Kwalifikacji (KSK).Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że uniwersalnym opisom poziomów kwalifikacji mają towarzyszyć ich wersje sektorowe.

Rys. 2. Polska Rama Kwalifikacji

Polska Rama Kwalifikacji

Kwalifikacje opisane językiem kompetencji będą bliższe potrzebom rynku pracy. Podniesie się jakość oferty szkoleniowej, ale także efektywność korzystania z niej. Łatwiejsze będzie porównywanie ofert oraz bardziej precyzyjne dopasowanie ścieżki szkoleniowej poprzez większą modułowość kwalifikacji. Uznawanie pozaformalnych i nieformalnych form uczenia się zmniejszy kosztyrozwoju kompetencji, pozwalając na zrównanie statusu kwalifikacji uzyskiwanych w różny sposób, w tym w procesach wewnątrz organizacji. W ten sposób bardziej dostępne i efektywne staną się awanse poziome i pionowe oraz wzrośnie mobilność pracowników, szczególnie ważna w ramach międzynarodowych grup finansowych.

 Nowa definicja kwalifikacji według PRK

Kwalifikacją w rozumieniu PRK będzie tylko taki zestaw efektów uczenia się (kompetencji), który - po ich ocenieniu i porównaniu z wymaganiami (standardem danej kwalifikacji) - został formalnie potwierdzony przez uprawnioną do tego instytucję i wpisany do Krajowego Rejestru Kwalifikacji (KRK) wraz z poziomem PRK.

 Krajowy System Kwalifikacji ma zostać wprowadzony w Polsce na podstawie odrębnej ustawy. Aktualnie kontynuowane są prace nad rozwiązaniami szczegółowymi, które w dużym stopniu przesądzą o praktycznym wymiarze i powodzeniu całego przedsięwzięcia. To ważny moment dla podjęcia wspólnych, intensywnych działań środowiska branżowego, tak aby uznane i szanowane kwalifikacje sektora usług finansowych nie znalazły się na marginesie wprowadzanych aktualnie w Polsce rozwiązań, które służyć mają utrzymaniu wartości pracownika na rynku pracy i ułatwieniu uczenia się przez całe życie.

Rys. 3. Kwalifikacje sektorowe częścią europejskiego i krajowego systemu kwalifikacji

Kwalifikacje sektorowe częścią europejskiego i krajowego systemu kwalifikacji